• Spa 1981
  • Rally 1987 tot 1991
  • Le Mans 1991
  • Overige autosport

Nadat de RX-7 in 1978/79 ten tonele verscheen, waren de Amerikanen niet de enigen die de nieuwe techniek van de rotatiemotor in de autosport toepasten. In het Engelse Kidlington had Tom Walkinshaw een werkplaats waar de beste raceauto’s van Europa werden gebouwd. Na eerdere successen met BMW ging deze Schot aan het werk om de rotatiemotor voor het racen geschikt te maken.



Het winnen van het Britse toerwagenkampioenschap in 1980 en 1981 bevestigde dat ook de rotatiemotor in zijn handen tot bijzonder dingen in staat was. Hij legde de lat voor zijn raceambities hoger en besloot samen met Mazda België deel te nemen aan de 24 uursrace van Spa. In 1980 bevonden hij en zijn team zich in de onderste regionen maar werd er belangrijke ervaring opgedaan. Het volgende jaar keerde hij vastberaden en goed voorbereid terug. In plaats van fraaie schonen hanteerden nu de speciaal ingevlogen professionele tijdwaarnemers van het circuit van Silverstone de stopwatch. Groupies werden gedurende het weekend uit de pits geweerd en de kuise pits beleefde de eerste bandenwissel met behulp van een in de auto ingebouwde hydraulische krik: Walkinshaw was ècht vastberaden.

De snelste auto werd bemand door Pierre Dieudonné en Walkinshaw zelf. In de andere RX-7 reden om beurten Marc Duez en drie Britse rijders. Walkinshaw had zijn zinnen gezet op de eerste startrij en dat lukte (naast de enorme Camaro van Reine Wisell). In de eerste ronde schotelde hij de toeschouwers een gedenkwaardige show voor: ook in die tijd stond Tom al bekend om zijn gevoel voor spektakel. Tijdens de race wist de RX-7 bij de top vijf te blijven en het tempo van de sterkere Ford Capri’s en BMW’s bij te houden. Om zes uur in de ochtend reden Dieudonné en Walkinshaw op de tweede plaats achter de BMW 530i van Andruet. Tot op dit moment hadden de rijders zich gehouden aan de grens van 7.000 toeren. Nu gingen ze tot 8.000 tpm waarmee ze flinke druk op de BMW konden zetten. Het was de perfecte tactiek: 90 minuten voor de finishvlag moest de BMW een gedwongen pitsstop maken. De RX-7 nam de leiding en won met twee ronden voorsprong. De tweede Mazda haalde een respectabele vijfde plaats en Mazda ontving de ‘Coupé du Roi’, de koningsbeker voor teams.

De eerste overwinning van de RX-7 tijdens een 24 uurrace zorgde voor enthousiaste reacties vanuit de internationale racewereld. Ook in Japan was men uitgelaten over deze klinkende overwinning. Enkele maanden later presenteerde een Belgische afvaardiging de in Spa gewonnen trofee aan de president van Mazda en het toenmalige hoofd van de ontwerpafdeling. Dat was niemand minder dan Kenichi Yamamoto, de vader van de rotatiemotor die spoedig daarna president van Mazda zou worden.

24 uur van Spa-Francorchamps, 1981

  1. Dieudonné/Walkinshaw, Mazda RX-7 - 456 ronden
  2. Joosen/Andruet, BMW 530i - 454 ronden
  3. Woodman/Buncombe/Clark, Ford Capri - 453 ronden
  4. Xhenceval/Herregods/Grano, BMW 530i - 451 ronden
  5. Duez/Allam/Nicholson/Percy, Mazda RX-7 - 445 ronden
  6. Blackburn/Akin/Morrison, Ford Capri - 435 ronden

Rotatiemotor

  • Type: 12A, 2 rotors (2 x 573 cc)
  • 230-240 pk bij 8.000 tpm
  • 217 Nm bij 7.500 tpm
  • 895 kg
  • Wielmaat: 5 ½ x 14

RX-7
De Mazda RX-7 verscheen in 1978. Het hoofd van de ontwikkelingsafdeling en rotatiemotoradept Kenichi Yamamoto legde grote nadruk op betrouwbaarheid en een acceptabel brandstofverbruik van dit motortype. De auto zag er bijzonder uit met zijn slanke en sportieve verschijning en trok dankzij z’n bijzondere motor de aandacht. De eerste generatie van de tweeschijfs rotatiemotor leverde 105 pk en een maximumkoppel van 147 Nm.

Rally Group A (1987 tot 1989)
Gedurende drie grandioze jaren zorgde een klein team met de kleine en wendbare Mazda 323 4WD Turbo voor spektakel tijdens hun ontmoetingen met de grote namen op rallysportgebied.



Toen het tijdperk van de monstrueuze Groep B, met auto’s met vermogens tot wel 600 pk, ten einde kwam, werd Groep A in 1987 de hoogste klasse van de rallysport. Meteen vanaf het begin werd de 323 4WD Turbo een geduchte tegenstander voor Lancia, een merk dat al twee decennia lang ervaring in het Wereldkampioenschap Rally had opgedaan. De 323 had een motor met een inhoud van 1600 cm3, een flinke handicap ten opzichte van de Lancia Delta Integrale met zijn tweelitermotor. Toch ontwikkelde de 323 Turbo met zijn toen nog niet alledaagse zestienklepsmotor een respectabel vermogen. Met dit moderne blok en zijn McPherson wielophanging rondom beschikte de Mazda – ook in de standaardversie - over de modernste techniek van dat moment. In ijs en sneeuw voelde de 323 zich perfect thuis, vooral in de handen van Scandinavische rijders zoals Ingvar Carlsson, Timo Salonen en Hannu Mikkola.

Ondanks het succes van de 323 4WD, heerste bij iedereen het gevoel dat er meer in had gezeten, met name in Monte Carlo en vooral tijdens de RAC Rally (Engeland), waar Hannu Mikkola tijdens de laatste klassementsproef in een greppel belandde en de overwinning uit handen moest geven. Het beperkte vermogen van de 323 werd een steeds grotere handicap en daarom kreeg de nieuwere versie, de 323 GT-X een 1800 cc motor. Deze kwam te laat om het tij te kunnen keren, wat de inleiding vormde tot de overstap naar Groep N.

Resultaten WRC-wedstrijden, algemeen klassement
1987   Zweden
1e  Salonen/Harjanne
1988   Nieuw Zeeland
2e  Wilson/Lewis
1988   RAC
2e  Salonen/Silander
1989   1000 Meren
2e  Salonen/Silander
1989   Zweden
1e  I. Carlsson/P. Carlsson
1989   Nieuw Zeeland
1e  I. Carlsson/P. Carlsson

Mazda 323 4WD Turbo, Groep A
Dwarsgeplaatste viercilindermotor met turbo, 1623 cm3 met 250 pk, vanaf 1990 1839 cm3 met 275 pk. McPherson veerpoten rondom, vierwielaandrijving, zes versnellingen. Gewicht: 1149 kg.

Rally Group N (1988 tot 1991)
Wat officieel werd aangeduid met de ‘FIA Cup for Drivers of Production Cars’ werd als ‘Wereldkampioenschap Groep N’ al snel een internationaal begrip. Als zo vaak in de racehistorie van Mazda, zorgden Belgen voor het eerste succes.



‘Productiewagen’ betekende dat de auto slechts licht mocht afwijken van de standaardversie, met name wat de motor betreft. Alleen plaatselijke verstevigingen waren toegestaan en het was verplicht om bepaalde veiligheidsvoorzieningen aan te brengen. De robuuste en wendbare Mazda 323 4WD met zijn 16-kleps turbomotor was een auto die je van de dealer rechtstreeks naar het startschavot kon rijden, bijna. De nieuwe categorie trok, zoals bedoeld, veel privé-rijders aan, die meestal alleen wat steun kregen van importeurs of plaatselijke dealers. Dit gold ook voor Mazda België en de ambitieuze Pascal Gaban, die samen de uitdaging aangingen en zich voornamen aan minstens de helft van het aantal wedstrijden van 1988 mee te doen. Goede resultaten, waaronder twee overwinningen, leverde Gaban de FIA-cup op, maar nog belangrijker de eerste plaats in Groep N en daarmee tweede in het totaalklassement, een bijzondere prestatie. Dit gebeurde tijdens de Rally van Ivoorkust in 1988.

Een andere Belg met een voorliefde voor de Groep N Mazda was Grégoire de Mévius. Hij moest opboksen tegen speciaal voor de Rallysport ontworpen modellen als de Renault 5 Turbo en de Lancia Delta Integrale. Zijn glorietijd brak aan toen hij de GTX-versie van de 323 4WD ontving, waarvan de motorinhoud met 200 cc was vergroot. Tijdens het seizoen van 1991 werd hij afgetekend winnaar in Groep N en bleef hij de aanzienlijk sterkere Ford Sierra Cosworth 4x4 voor. Een triomf voor wendbaarheid, grote stuurmanskunst en Belgische vastberadenheid.

Overwinningen groep N, WRC
1988   Acropolis
Gaban/Lux, Mazda 323 4WD
1988   Nieuw Zeeland
Kanou/Suzuki, Mazda 323 4WD
1988   Ivoorkust
Gaban/Lux, Mazda 323 4WD
1988   RAC, Engeland
De Mévius/Manset, Mazda 323 4WD
1989   Portugal
De Mévius/Lux, Mazda 323 4WD
1989   Nieuw Zeeland
K. Adamson/G. Adamson, Mazda 323 4WD
1989   RAC, Engeland
De Mévius/Manset, Mazda 323 4WD
1991   Portugal   De Mévius/Sauvage, Mazda 323 GTX
1991   Argentinië  De Mévius/Sauvage, Mazda 323 GTX

Het leek alsof de sensationele overwinning uit de lucht was komen vallen, maar tijdens de 24 uur van Le Mans gebeurt niets zomaar. Althans, niet meer in deze tijd. Voorafgaand aan de historische overwinning hanteerde Mazda een voorzichtige benadering.



Mazda had dit doel nagejaagd met minder middelen dan andere Japanse fabrikanten, maar ondanks dat hadden ze zich goed voorbereid. Een chassis van koolstofvezel verving het aluminium chassis en de vertrouwde drieschijfs rotatiemotor maakte plaats voor een vierschijfs exemplaar van 700 pk. Bovendien had het team de legendarische Jacky Ickx weten te strikken, niet als boegbeeld maar vanwege zijn deskundigheid.

Desalniettemin zou de strijd in 1991 waarschijnlijk gaan tussen Mercedes en Jaguar, met mogelijk wat plaagstoten van Porsche en Peugeot. De Mazda met zijn rotatiemotor was duidelijk de outsider. Niet in de laatste plaats omdat de rotatiemotor de 24 uur moest volmaken met dezelfde hoeveelheid brandstof (2550 liter) als zijn rivalen met zuigermotor. Die wisten echter niet dat Mazda een manier had gevonden om de dorstige racemotor flink zuiniger te maken.

Mazda gooide twee nieuwe auto’s van het type 787B in de strijd. Een daarvan werd bestuurd door de Zweedse Grand Prix coureur Stefan Johansson, de Ier David Kennedy en de Braziliaan Maurizio Sandro Sala. Het tweede trio bestond uit Volker Weidler uit Duitsland, Engelsman Johnny Herbert en de Belg Bertrand Gachot. Yorino en Terada uit Japan bestuurden de auto van het voorgaande jaar (een 787) samen met de Belg Dieudonné.

Toen na de eerste uren de situatie wat overzichtelijker werd, bevond de Mazda met nr. 55 (Herbert en consorten) zich voorin tussen een Mercedes en een Jaguar terwijl de andere twee Mazda’s zich wat verder naar achteren prima vermaakten. Op dat moment ontstond voor het eerst de indruk dat er iets bijzonders stond te gebeuren. De Mazda-coureurs mochten niet meer toeren draaien dan 9.000 tpm en op de lange rechte stukken gingen ze zelfs niet verder dan 8.000 tpm. “Dat was onze  enige beperking, uit oogpunt van brandstofbesparing,” herinnert Volker Weidler zich, “maar de auto was zo stijf dat we zeer laat konden remmen en de bochten flink hard konden nemen.” 

De Mazda’s stalen de show. De auto’s zagen er om te beginnen goed en strijdvaardig uit. De uitmonstering paste in dit plaatje: knaloranje gecombineerd met felgroen in een gewaagd patroon. De look van een uitdager. Het geluid klonk als een strijdkreet. Degenen die de Mazda in 1991 gehoord hebben, zijn dat waarschijnlijk nooit vergeten. Het had niets te maken met de rotatiemotor op zich maar met het ongelofelijke toerental en, om het voorzichtig uit te drukken, met de eenvoudige opzet van het uitlaatsysteem. Op zondagmorgen voerden de Mazda-coureurs de druk op. Johnny Herbert: “Op de een of andere manier hadden we het gevoel dat deze auto alles kon hebben, dus gingen we ermee tekeer alsof we maar een paar rondjes moesten.” Twee uur voordat de vlag viel, kwam de Mazda brullend over het rechte stuk langs start en finish en flitste langs een Mercedes die als een stervende draak aan alle kanten stoom uitblies. Johnny Herbert bezorgde Mazda een historische en probleemloze zege.

24 uur van Le Mans, 1991

  • Circuit de la Sarthe (lengte 13,6 km)
  • 22/23 juni 1991
  • 38 starters en 12 auto’s gefinisht.
  • 1e Mazda 787B (Volker Weidler (D), Johnny Herbert (GB), Bertrand Gachot (B)
  • 362 ronden (= totaal afgelegde afstand 4.923,2 km = gemiddeld 205,333 km/u)

Mazda 787B
Groep C prototype, 830 kg, vierschijfs rotatiemotor, 750 pk

Verenigd Koninkrijk
In het Verenigd Koninkrijk houdt Mazda de eer op sportief gebied hoog, in het bijzonder bij races over lange afstanden. In 2005 domineerden twee Mazda’s RX-8 van Mazda Motors UK en Guglielmi Motorsport de European Endurance Racing Club (EERC) Britcar Production S1 categorie voor productiesedans en GT’s met een motorinhoud tot drie liter. Met achter het stuur Natasha Firman, Mazda RX-8 Formula Woman kampioene 2004, en voormalig kampioen Mark Ticehurst, claimde het Mazda team de officieuze titel door meer races te winnen (zes) dan de concurrentie (deze serie kent geen officiële kampioen).



Australië
Ook ‘down under’ maakte men in de jaren tachtig kennis met de capaciteiten van de rotatiemotor dankzij de Australische racelegende Allan Moffat. Met zijn RX-7 behaalde hij overwinningen in diverse Australische duurkampioenschappen zoals de Sandown 500 (over 500 mijl) in Melbourne, en enkele 12 uurraces zoals de Bathurst 12 Hour en de Eastern Creek 12 Hour van Sydney. Mazda was ook succesvol in het Australisch rallykampioenschap: in 1988 schreef Murray Coote met een Mazda 323 4x4 Turbo de titel op zijn naam. Ook tijdens de zware Targa Tasmania Rally van 2002 nam de speciale Australische versie van de RX-7, de RX-7 SP, het met succes op tegen speciaal geprepareerde auto’s van over de hele wereld, waaronder de modernste versie van de Porsche Turbo.

Nieuw Zeeland
Rod Millen en Mazda vormden in 1973 een perfecte combinatie: beiden uniek, beiden geboren voor de autosport. In dat jaar kocht Rod een Mazda RX-3 om ermee deel te nemen aan de enorm zware Heatway Rally. Er had nog nooit iemand van Rod gehoord en slechts een paar mensen wisten dat er een motor in zijn auto stond die roterende schijven had in plaats van op en neer bewegende zuigers. Een week later was dit allemaal anders nadat Rod als eerste de finish was gepasseerd in de klasse voor productiewagens. In 1975 schreef Millen geschiedenis door in dat jaar het eerste nationale rallykampioenschap van Nieuw Zeeland te winnen, wat hij trouwens ook in 1976 en 1977 deed. Al deze titels haalde hij binnen met een RX-3. “Mijn racesuccessen met de rotatiemotor van Mazda waren een belangrijke opstap naar mijn latere professionele carrière in de autosport. De mensen die de rotatiemotor van Mazda ontwikkelden, hebben een belangrijke bijdrage geleverd aan de populariteit van autosport in Nieuw Zeeland.”

VS
De Zoom-Zoom van de hedendaagse Mazda’s is deels te danken aan de autosport. Autosport klopt in de aderen van de auto’s van Mazda en zit in de genen van het merk. Nergens komt dit sterker tot uiting dan in de Verenigde Staten waar Mazda al bijna 30 jaar actief is in de autosport. In vrijwel elke tak en op vrijwel elk niveau. Het seizoen 2005 werd voor Mazda in Noord-Amerika een van de beste seizoenen ooit. Onder de paraplu van MazdaSpeed, de autosportdivisie van Mazda, werden er overwinningen geboekt in elk van de professionele kampioenschappen waaraan Mazda meedoet: de Grand Am Cup Street Touring, American Le Mans Series LMP-2, Sports Car Club of America (SCCA) Speed World Challenge Touring Class en de National Hot Rod Association Pro FWD.

American Le Mans Series, LMP-2 (Courage/Renesis rotatiemotor)
B-K Motorsports eindigde in het seizoen 2005 derde met een Courage, voorzien van een drieschijfs Renesis rotatiemotor, afgeleid van de RX-8. Rijders Jamie Bach en Guy Cosmo werden beiden benoemd tot ‘rookies van het jaar’ voor hun consistente resultaten en hun enige overwinning van het seizoen. De laatste twee foto's zijn van de 2008 versie.

Grand Am Cup, Street Touring Class (RX-8)
Dankzij overwinningen op verschillende circuits in de VS herhaalde SpeedSource in 2005 hun wapenfeit van 2004, het binnenhalen van de constructeurstitel, maar daarbij gingen ze nog een stap verder. Ze wonnen ook de team- en rijderstitels (David Haskell) en bleven daarbij tegenstanders in auto’s als de Porsche 996, BMW M3 en Z4 en Mustang Cobra voor.

Sports Car Club of America Speed World Challenge, toerwagenklasse (Mazda6, Protegé)
Het seizoen in 2006 van de Speed World Challenge was bijzonder spannend en Mazda bewees opnieuw zijn karakter door tweede te worden in het constructeursklassement. Er werd gereden met de Mazda6 en de Protégé.

Professional Formula Mazda (Star Formula Mazda)
In deze merkenrace voor de RX-8 wist Raphael Matos in 2005 vier keer te winnen, wat hem het kampioenschap opleverde. Met startvelden van soms meer dan 40 deelnemers is de Professional Formula Mazda het grootste en meest populaire open kampioenschap van Noord-Amerika en een kweekvijver voor toekomstige kampioenen.
 
National Hot Rod Association, PRO FWD (Mazda6)
Ed Bergenholtz stuurde zijn unieke Mazda6 met een vermogen van meer dan 1.200 pk naar de rijderstitel. Zijn team was underdog maar wist alle concurrenten te verslaan, waaronder teams die zwaar door General Motors werden gesponsord.
 
MAZDASPEED MX-5 Miata Cup
Justin Hall kwam in dit speciale kampioenschap voor de MX-5 Miata van de eerste en tweede generatie als winnaar uit de bus. Vanaf dit jaar kan er met de MX-5 van de derde generatie gestreden worden om de Mazda MX-5 Cup.