Inleiding
De naam Mazda stamt van een oude religie. Ahura Mazda is de scheppende god van het zoroastrisme, hij is het licht en de kennis. De overeenkomst met de naam van de oprichter van het merk, Jujiro Matsuda, is eerder toevallig. Jujiro Matsuda is als ondernemer met zijn Matsuda-fabrieken al vroeg rijk geworden en wil in 1916 eigenlijk met pensioen gaan. Maar dan wordt de geschoolde smid in 1921 president van Toyo Cork Kogyo Co., Ltd, een bedrijf in Hiroshima dat gestopt is met de productie van kurk. Hij maakt het bedrijf geschikt voor machinebouw, waaruit in een later stadium de autofabrikant ontstaat met als eerste product de driewielige bedrijfswagen. In 1927 werd de naam van het bedrijf veranderd naar Toyo Kogyo Co., Ltd.
In 1984 doopt de fabrikant zich tot Mazda Motor Corporation. 

Mazda Museum

Van driewieler tot vierwieler
De Mazdago wordt in 1931 meteen de eerste bestseller van het jonge merk. De luchtgekoelde 1-cilinder viertaktmotor met 13 pk geldt als onverwoestbaar en het as-differentieel is het eerste in een lange rij technische hoogstandjes van Mazda. Al een jaar na het productiebegin wordt de handige driewieler geëxporteerd naar China. Het succes op drie wielen doet verlangen naar een personenauto op vier wielen. In 1940 presenteert Mazda hun eerste prototype van een auto met vier wielen. Een model dat sterk lijkt op de Opel Kadett van die tijd. Niet heel ongewoon want Japanse concurrenten hadden al personenauto's geproduceerd (bijvoorbeeld de Mitsubishi Model A in 1917 en Toyota AA in 1936) die gebaseerd waren op Europese/Amerikaanse modellen of er sterk op leken. Maar de oorlog gooit roet in het eten voor Toyo Kogyo en de atoombom op Hiroshima verwoest de helft van alle installaties. In de jaren er op zorgt Mazda er wel voor dat de driewielers meer comfort en ruimte bieden.

Mazdago 1931 Mazda Truck 1952 Mazda K360 1959 Mazda R360 1960 Mazda B1500 1961

Volwaardige passagiersauto's
In 1958 is er een nieuwe verschijning op de Japanse wegen; Fuji Heavy Industries' Subaru 360. Een zeer compacte personenauto, ook wel bekend als kei-car. In 1960 komt Mazda met de R360 Coupé(!) als antwoord op de Subaru 360. En ook deze auto, die nog geen drie meter lang is, nog geen 400 kilogram weegt, een vermogen heeft van 16 pk en een cilinderinhoud van 360 cc, wordt meteen een succes. De R360 beschikt al over een zelfdragende carrosserie, onafhankelijke wielophanging en een voornamelijk van lichtmetaal vervaardigde motor. Het model heeft er een belangrijk aandeel in dat Mazda begin jaren zestig meer auto's verkoopt dan één van de andere Japanse merken. Binnen enkele jaren volgt ook de Carol 360/600(!) als eerste vierdeurs kei-car voor Mazda. De eerste Familia 800/1000(!) maakt in 1964 zijn opwachting als eerste volwaardige familieauto van het Japanse merk. Vele modellen volgden daarna.

Rotatiemotor
In die periode zoekt Tsuneji Matsuda, zoon van de oprichter van Mazda, voor de eerste keer contact met Duitsland en brengt een bezoek aan de NSU-fabrieken in Neckarsulm en de ingenieur Felix Wankel. De gevolgen van dit bezoek werken door tot op de dag van vandaag: de wankelmotor (rotatiemotor) en Mazda horen sindsdien bij elkaar en het rotatieprincipe wordt in veel modellen toegepast. De rotatietechnologie beleeft bij Mazda zijn première in de Cosmo Sport uit 1967 met een vermogen van 110 pk. Vrijwel elk nieuw Mazda model wordt in de jaren daarop ook met rotatiemotor verkocht, naast de normale Otto-motoren, zoals de R100 op basis van de (Familia) 1200.

Mazda Cosmo Sport 1967 Mazda Luce R130 Mazda Savanna Mazda Luce Mazda Cosmo AP 1975

Later beperkte dit zich tot de Savanna RX-7 die in 1978 werd geïntroduceerd. In Japan bracht Mazda echter nog meer modellen met rotatiemotor op de markt die wij in Europa alleen kennen met een benzinemotor. De derde generatie 929 coupe en sedan werden in Japan verkocht als Luce (benzinemotor) en HB Cosmo (rotatiemotor). Bij lancering in 1982 was de Cosmo de snelste auto op de Japanse markt! Eén van de meest opvallende auto's in de geschiedenis van Mazda was de Eunos Cosmo (1990-1995). Vol technische hoogstandjes en zeer krachtige rotatiemotoren. Daarna bleef alleen de derde generatie RX-7 beschikbaar met de motor van Felix Wankel. In 1996 verdween de RX-7 van de Europese markt terwijl in Japan uiteindelijk nog een facelift volgde die het model doortrok naar 2002. Ondertussen maakte de autofabrikant de wereld warm met twee concept cars met vier portieren en een rotatiemotor. Dit model ging in 2003 in productie als RX-8 en de productie wordt in de zomer van 2012 gestaakt, terwijl de RX-8 facelift in Nederland niet eens meer geleverd werd. Een opvolger is er nog niet. >> Meer info rotatiemotor

Mazda Savanna RX-7 1978 Mazda HB Cosmo 1982 Mazda Savanna RX-7 1986 Mazda Eunos Cosmo 1990 Mazda RX-8 2003

Meer dan alleen Mazda
Na vele succesvolle jaren stond Mazda in de jaren 90 aan de rand van een faillissement.
Hoewel het merk in Europa haar hoogtijdagen vierde, was er in Japan meer aan de hand. Mazda kwam niet alleen met een tak genaamd 'M2', een bedrijf dat speciale versies van de MX-5 en AZ-1 en enkele studiemodellen bouwden, maar ook met drie submerken: Autozam, Efini en Eunos. Diverse bekende benamingen werden overboord gegooid en tig extra modellen met nieuwe namen werden geïntroduceerd.

Daarnaast had Mazda nog het plan om het luxemerk Amati te lanceren op de Noord-Amerikaanse markt om te concurreren met Lexus (Toyota), Acura (Honda) en Infiniti (Nissan). Met een grote sedan (Amati 1000) met een W12 benzinemotor en later de Amati 500 (die uiteindelijk als Mazda Millenia kwam). Dit project ging echter niet door en het Xedos-verhaal kennen we in Europa; ook geen succes. Veel modellen in Japan werden een flop en alle speciale dealers en ontwikkelingskosten waren niet bevorderend voor het financiële plaatje. Mazda werd in 1996 gered door Ford toen zij hun aandeel in Mazda verhoogde naar 33,4%. De drie merken verdwenen van de Japanse markt.

>> meer info en foto's Autozam, Efini en Eunos!

Eunos 300 Autozam Az-1 Efini MS-8 Autozam Clef Efini RX-7

Het roer om
Na alle trammelant van de jaren 90 werd er een nieuw hoofdstuk geopend bij Mazda. In 1997 pronkte het nieuwe logo (die we tot op heden kennen) op de modellen en werd het gamma hevig verdund. Mazda richt zich voornamelijk op ruimte en comfort met auto's als de Demio (gebaseerd op platform van de Autozam Revue/Mazda 121), Premacy, MPV en Tribute. Sportief uitziende modellen in het C-segment verdwenen en maakten plaats voor een praktische vijfdeurs hatchback (Familia S-Wagon in Japan, 323 Fastbreak in Europa en Protege5 in Noord-Amerika) en slechts een sedan. De D-segment auto (Capella in Japan, 626 in Europa en Noord-Amerika) werd een keurige verschijning met drie carosserie-varianten. Hoge ogen gooiden Mazda niet met de modellen maar ze verkochten prima.

Mazda 323 Fastbreak Mazda 626 Mazda Premacy Mazda MPV Mazda Tribute

Sportief gericht
Vanaf 2002 wordt de slogan "Zoom-Zoom" gelanceerd. Klinkt een beetje vreemd, maar de modellen zien er alvast gelikter en sportiever uit en zo rijden ze ook. De B-segment auto blijft Demio in Japan heten maar in Europa krijgt het de naam Mazda2, de C-segment auto wordt Axela in Japan en Mazda3 daarbuiten. De D-segmenter krijgt de naam Atenza mee in Japan en elders Mazda6 (dit model trapt af met de nieuwe benamingen). In Noord-Amerika krijgen ze bij de tweede generatie een verlengde versie met een V6 onder de motorkap. Premacy blijft in thuisland de naam houden, wij kennen de tweede en derde generatie echter als Mazda5. Mazda boort voor hen een nieuw segment aan met fraaie crossovers, CX-7 en CX-9. De opvallende RX-8 uit 2003 laat nog het beste zien waar Mazda voor stond; sportief en onderscheidend. De verkopen van de moderne Mazda's vallen echter terug in Noord-Amerika en Europa, in Nederland beleeft het merk zelfs zijn slechtse jaren sinds 1972. In november 2010 verlaagt Ford drastisch het aandeel in Mazda, waardoor het Japanse merk veel zelfstandiger is geworden.

Mazda2 Mazda3 Mazda5 Mazda6 Mazda RX-8

Na een korte Nagare-design periode voert Mazda sinds 2011 een nieuw designthema genaamd Kodo - Soul of Motion en staat SkyActiv voor innovatieve technieken. De nieuwe CX-5 trapt af met het hele pakket in het begin van 2012.

>> Mazda's geschiedenis (mazda.nl)
>> Mazda's history (mazda.com)
>> Mazda modelrange history in Japan