Vandaag precies 40 jaar geleden introduceerde Mazda zijn eerste auto met rotatiemotor, de Mazda Cosmo Sport. Tussen die datum en eind april 2007 produceerde het Japanse automerk zo’n 1.970.000 auto’s met rotatiemotor en is thans het enige automerk ter wereld dat de rotatiemotor nog in serieproductie heeft, in de RX-8.

President en bestuursvoorzitter van Mazda Motor Corporation, Hizakazu Imaki, over dit heuglijke feit: “De rotatiemotor staat symbool voor Mazda. De motor kwam tot stand dankzij de tomeloze inzet van onze voorgangers en onze bedrijfscultuur, die het aangaan van grote uitdagingen stimuleert. We houden deze traditie met trots in stand en zetten onderzoek naar en ontwikkeling van de rotatiemotor voort, in overeenstemming met het plan voor duurzame ontwikkeling, dat we in maart van dit jaar presenteerden. We hebben grote verwachtingen van ons antwoord op de milieuproblematiek, de waterstofrotatiemotor, die al in de praktijk zijn nut heeft bewezen. Mazda heeft de ambitie zijn rotatiemotortechnologie verder te verfijnen en blijft dan ook investeren in onderzoek en ontwikkeling.”

Eind jaren vijftig gaf een flink aantal autofabrikanten veel geld uit aan de ontwikkeling van een rotatiemotor. De meesten gooiden echter de handdoek in de ring omdat ze niet in staat bleken de grote technische uitdagingen te overwinnen die met deze technologie gepaard gaan. Mazda hield als enige vol, overwon deze obstakels en nam met succes de rotatiemotor in massaproductie. Op 30 mei 1967 bracht Mazda de eerste auto met rotatiemotor op de markt: de Cosmo Sport 110S. Hierna volgden andere RE-modellen, (RE staat voor Rotary Engine), zoals de Familia Rotary Coupé, de Savanna, de RX-7 en de Eunos Cosmo. In de loop der jaren verbeterde Mazda de prestaties van de rotatiemotor wat betreft verbruik en uitstoot en lieten de verkopen van modellen met rotatiemotor een stijgende lijn zien.

Mazda is al sinds 1968, een jaar na de introductie van de Cosmo Sport, met auto’s met rotatiemotor actief in de autosport. In 1991, schreef de Mazda 787B geschiedenis in de ontwikkeling van de rotatiemotor door als enige Japanse auto ooit de prestigieuze 24 uren van Le Mans te winnen. Minder bekend in Europa, maar daarom niet minder belangrijk, zijn de meer dan 100 overwinningen die Mazda’s met rotatiemotor in de toerwagenklasse in Japan en de Verenigde Staten behaalden.

De RX-8 sportwagen verscheen in april 2003. Deze unieke auto wordt aangedreven door de nieuwste generatie Renesis rotatiemotor zonder drukvulling (turbocompressor) en is compacter, krachtiger en ‘groener’ dan zijn voorgangers. Het Britse technologietijdschrift Engine Technology International kende in 2003 de Renesis-motor de felbegeerde onderscheiding ‘International Engine of the Year 2003’ toe. Mazda’s rotatiemotor werd daarbij door de jury tevens gekozen tot ‘Best New Engine of 2003’ en als beste krachtbron in de categorie van 2.5 liter tot 3.0 liter. Dit laatste is opmerkelijk gezien het feit dat de Mazda Renesis rotatiemotor een cilinderinhoud van slechts 1308 cc heeft. De motor won dezelfde titel een jaar later opnieuw en werd daarna nog vele malen onderscheiden.

Op dit moment houdt Mazda zich bezig met de verdere ontwikkeling van de rotatiemotor op waterstof, een motor die geen uitstoot kent van CO2, één van de broeikasgassen. De ontwikkeling van de RE op waterstof begon in 1991 en heeft tot op heden geresulteerd in de RX-8 Hydrogen RE, in 2006 de eerste auto met waterstofrotatiemotor ter wereld, die commercieel geleast kon worden. Op dit moment rijden er in Japan zeven Mazda’s RX-8 met waterstof rotatiemotor onder commercieel leasecontract rond.

Er komt tevens een nieuwe generatie wankelmotor, die in 2010 in serieproductie gaat. De motor is de opvolger van het 1,3-liter Renesis-blok, dat nu in de RX-8 te vinden is. De nieuwe motor krijgt volgens een Engels tijdschrift meer vermogen dan het huidige blok (192 of 231 pk). Hoeveel dat zal zijn, is nog niet bekend. Tegelijkertijd zal de motor zuiniger zijn. De RX-8 wordt namelijk geprezen om zijn rij-eigenschappen, maar er is de nodige kritiek op het hoge olieverbruik.